Pojęcie tolerancji w XVIII- XIX wieku

W Oświeceniu idea tolerancji stała się tożsama z tym co postępowe, naukowe i cywilizowane. Przestała budzić wątpliwości wśród ludzi wykształconych, ale nie oznacza to, że ustały spory o granice tolerancji, bez kwestionowania wyboru pomiędzy tolerancją a fanatyzmem.

Z czasem uległa zmianie sama koncepcja tolerancji. Ta przemiana widoczna jest zwłaszcza w świetle rozpraw J. St. Milla. W historii tolerancji Mill zajmuje pozycję wyjątkową i pod wieloma względami unikalną. Uważany za twórcę podstaw liberalizmu w swoich rozprawach wiąże rozproszone w różnych filozofiach wątki rozumienia tolerancji z koncepcją moralności. Dla Milla tolerancja oznacza więcej niż akceptacja różnic religijnych, oznacza akceptację wszelkich indywidualnych różnic dzielących ludzi.To właśnie dzięki nieskrępowanym zdolnościom jednostek społeczeństwo zawdzięcza dynamiczny rozwój i postęp cywilizacyjny. Społeczeństwo jednakże, siłą inercji i przyzwyczajeń posługuje się schematami, które hamują spontaniczny rozwój. Dlatego też największą społecznie wartością jest indywidualna wartość jednostki. Niedopuszczalne i nie podlegające tolerancji  są tylko takie czyny, które krzywdzą innych [1].

Pośród opinii myślicieli XIX wieku na uwagę zasługuje stanowisko  E.Renana.. Renan reprezentant francuskiego pozytywizmu zajmuje się kwestią związku między religią i nauką. Opowiada się za powszechnym autorytetem wiedzy szczegółowej tj. nauki. Nauka w opinii Renana jawi się jako nowa religia oświeconej Europy, a z nadrzędnej pozycji nauki wynika tolerancja wszystkich formacji religijnych i jednocześnie nietolerancja tych, którzy podważają prawdy nauki. Prawdy nauki nie są wg Renana ani relatywne ani subiektywne, czyli są absolutne i nie podlegają dyskusji. Zadaniem państwa jest zabezpieczenie absolutnych wartości nauki przed tymi, którzy ją podważają lub nie akceptują ( nietolerancja – sic!). Renan był również  zwolennikiem nierówności ras i ich zależności i tu również zalecał nietolerancję.


[1] J. St. Mill, „O wolności” „(…) jedynym celem usprawiedliwiającym ograniczenie przez ludzkość, indywidualnie lub zbiorowo, swobodę działania jakiegokolwiek człowieka jest samoobrona, że jedynym celem, dla osiągnięcia którego ma się prawo sprawować władzę nad członkiem cywilizacyjnej społeczności wbrew jego woli jest zapobieganie krzywdzie innych.Jego własne dobro fizyczne lub moralne, nie jest wystarczającym usprawiedliwieniem”.

About these ads

Dodaj komentarz

Filed under pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s